Spring naar content

Handelingsperspectieven van gemeenten op Participatiewet in Balans (spoor 3)

25 maart 2026

Werk en inkomen

Naast de 23 maatregelen (spoor 1) en de fundamentele herziening van de participatiewet (spoor 2) werkt spoor 3 aan de cultuuromslag die nodig is om bij de uitvoering van de Participatiewet meer uit te gaan van vertrouwen en de menselijke maat. Om spoor 3 vorm te geven zijn er sessies geweest met bestuurders, leidinggevenden, uitvoerend professionals en ervaringsdeskundigen en is de leeragenda ontstaan. De leeragenda is een gezamenlijke inspanning van gemeenten, SAM, Divosa, de Landelijke Cliëntenraad en EAPN.

De aanleiding voor de ontwikkelde informatie is de behoefte aan een gezamenlijke focus en breed eigenaarschap om uit de groef van de huidige systeemwereld te komen. Er zijn vijf gemeenten, met ondersteuning vanuit de VNG Academie, een thema uitwerkten en handelingsperspectieven hebben ontwikkeld voor de praktijk. De thema’s die zijn vertaald naar concrete handelingsperspectieven zijn:

  • domeinoverstijgend werken om de inwoner integraal te kunnen ondersteunen;
  • inclusief werken en het vergroten van de toegankelijkheid van de dienstverlening;
  • het toepassen van alledaags maatwerk en het borgen van kwaliteit;
  • een passende inrichting van financiën en verantwoording die de uitvoering ondersteunt;
  • het sturen op vakmanschap en het bieden van professionele ruimte.

Wat kun je ermee in de praktijk?

De handelingsperspectieven dienen als praktische handreiking en bron voor inspiratie en ideeën. Je kunt de uitgewerkte handelingsperspectieven gebruiken om de organisatieverandering binnen jouw eigen gemeente vorm te geven. Het biedt concrete handvatten om de transitie te maken van regels naar maatwerk en eenvoud. Omdat vijf ambassadeurgemeenten deze thema’s hebben getoetst, profiteer je van geleerde lessen over hoe je de menselijke maat echt onderdeel maakt van de dagelijkse werkpraktijk.

Voor wie is het relevant?

De publicatie is relevant voor zowel beleidsmedewerkers als uitvoerend professionals in het gemeentelijk sociaal domein. De focus ligt op de uitvoering van de Participatiewet. Het document helpt leidinggevenden bij het creëren van de juiste randvoorwaarden en biedt professionals steun bij het versterken van hun vakmanschap en de relatie met de inwoner.

Gerelateerde artikelen

Risico’s re-integratiedienstverlening Participatiewet

De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft onderzoek gedaan naar de re-integratiedienstverlening binnen de Participatiewet. Het rapport beschrijft de knelpunten die klantmanagers in de praktijk ervaren. Het gaat onder andere over werkdruk, beschikbare…

KOT-recht in de Participatiewet: wegnemen van een drempel voor ouders

SignificantApe onderzocht in opdracht van het ministerie van SZW het recht op Kinderopvangtoeslag (KOT) in de Participatiewet. Het rapport concludeert dat het ontbreken van dit recht een drempel is voor…

Inwoners ervaren te weinig participatie en invloed binnen Participatiewet

Rapport van de Nationale ombudsman over participatie en invloed van inwoners in de Participatiewet. Het onderzoekt de invloed op de eigen situatie en de rol en invloed van cliëntenraden op…