Spring naar content

Handelingsperspectieven van gemeenten op Participatiewet in Balans (spoor 3)

25 maart 2026

Werk en inkomen

Naast de 23 maatregelen (spoor 1) en de fundamentele herziening van de participatiewet (spoor 2) werkt spoor 3 aan de cultuuromslag die nodig is om bij de uitvoering van de Participatiewet meer uit te gaan van vertrouwen en de menselijke maat. Om spoor 3 vorm te geven zijn er sessies geweest met bestuurders, leidinggevenden, uitvoerend professionals en ervaringsdeskundigen en is de leeragenda ontstaan. De leeragenda is een gezamenlijke inspanning van gemeenten, SAM, Divosa, de Landelijke Cliëntenraad en EAPN.

De aanleiding voor de ontwikkelde informatie is de behoefte aan een gezamenlijke focus en breed eigenaarschap om uit de groef van de huidige systeemwereld te komen. Er zijn vijf gemeenten, met ondersteuning vanuit de VNG Academie, een thema uitwerkten en handelingsperspectieven hebben ontwikkeld voor de praktijk. De thema’s die zijn vertaald naar concrete handelingsperspectieven zijn:

  • domeinoverstijgend werken om de inwoner integraal te kunnen ondersteunen;
  • inclusief werken en het vergroten van de toegankelijkheid van de dienstverlening;
  • het toepassen van alledaags maatwerk en het borgen van kwaliteit;
  • een passende inrichting van financiën en verantwoording die de uitvoering ondersteunt;
  • het sturen op vakmanschap en het bieden van professionele ruimte.

Wat kun je ermee in de praktijk?

De handelingsperspectieven dienen als praktische handreiking en bron voor inspiratie en ideeën. Je kunt de uitgewerkte handelingsperspectieven gebruiken om de organisatieverandering binnen jouw eigen gemeente vorm te geven. Het biedt concrete handvatten om de transitie te maken van regels naar maatwerk en eenvoud. Omdat vijf ambassadeurgemeenten deze thema’s hebben getoetst, profiteer je van geleerde lessen over hoe je de menselijke maat echt onderdeel maakt van de dagelijkse werkpraktijk.

Voor wie is het relevant?

De publicatie is relevant voor zowel beleidsmedewerkers als uitvoerend professionals in het gemeentelijk sociaal domein. De focus ligt op de uitvoering van de Participatiewet. Het document helpt leidinggevenden bij het creëren van de juiste randvoorwaarden en biedt professionals steun bij het versterken van hun vakmanschap en de relatie met de inwoner.

Gerelateerde artikelen

Grote verschillen in bijstandsschulden tussen G4-gemeenten

Universiteit Leiden onderzoekt in dit artikel de verschillen in bijstandsschulden tussen de G4-gemeenten van Nederland. Het onderzoek laat zien hoe keuzes in beleid en uitvoering samenhangen met het ontstaan en…

Handvatten voor een goede werkrelatie tussen inwoner en consulent

Movisie en de Universiteit voor Humanistiek (UvH) hebben deze handreiking opgesteld. Het document is gebaseerd op het actieonderzoek 'In De Dichter Bij Stand' en biedt handvatten voor consulenten. Het doel…

Verklaringen voor tekorten en overschotten op het bijstandsbudget

AEF en De Beleidsonderzoekers onderzochten in opdracht van SZW welke gemeentelijke factoren bijdragen aan tekorten en overschotten op het bijstandsbudget (GU). Dit rapport analyseert 15 casussen en concludeert dat keuzes…