Kan verplicht werk voor uitkeringsgerechtigden betekenisvol werk zijn?

In dit artikel van de Vrije Universiteit Amsterdam onderzoekt Anja Eleveld of verplicht werk voor bijstandsgerechtigden betekenisvol kan zijn. De aanleiding is het verschuivende maatschappelijke debat over de waarde van werk binnen de re-integratieverplichting. Het doel van het kwalitatieve onderzoek in drie gemeenten is om inzicht te krijgen in hoe de beperkte autonomie van deelnemers hun ervaring van werk beïnvloedt.

De resultaten tonen aan dat de relatie tussen verplichting en zingeving complex en soms tegenstrijdig is. De belangrijkste conclusies zijn:

• De dwang van een verplicht programma kan de ervaring van betekenisvol werk ondermijnen, zeker als het werk als nutteloos wordt gezien.
• Sommige deelnemers ervaren toch zingeving door de dagstructuur, sociale contacten of het gevoel een bijdrage te leveren aan de maatschappij.
• De bejegening door professionals is cruciaal; respect en erkenning van expertise vergroten de ervaren waarde van het werk aanzienlijk.
• Werk dat aansluit bij individuele talenten wordt vaker als betekenisvol ervaren dan eenzijdige, gestandaardiseerde klussen.

Wat kun je ermee in de praktijk?

Deze publicatie dient als kritische reflectie en inspiratie voor het inrichten van re-integratietrajecten. Het biedt professionals handvaten om het gesprek aan te gaan over wat werk waardevol maakt voor een individu. Je leert dat een eenzijdige focus op uitstroom voorbijgaat aan de psychologische behoefte aan autonomie en erkenning. De inzichten helpen om de focus te verleggen van loutere controle naar een benadering die de eigenwaarde van de inwoner centraal stelt.

Voor wie is het relevant?

Het artikel is relevant voor beleidsmedewerkers Werk en Inkomen die kaders scheppen voor participatie-interventies en verplichte werkprogramma’s. Daarnaast is het waardevol voor uitvoerend professionals, zoals klantmanagers en werkcoaches. Zij krijgen meer inzicht in hoe hun bejegening en de aard van de taken de motivatie en het welzijn van de inwoner direct beïnvloeden.