Validiteit, proportionaliteit, doelmatigheid en doeltreffendheid van ophogingen
Het rapport Validiteit, proportionaliteit, doelmatigheid en doeltreffendheid van ophogingen van Hogeschool Utrecht en Panteia onderzoekt hoe ophogingen van schulden worden toegepast door organisaties binnen de Clustering Rijksincasso (CRI), zoals de Belastingdienst, Dienst Toeslagen, CJIB, DUO, UWV, SVB en CAK. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Aanleiding voor het onderzoek is de vraag in hoeverre ophogingen bijdragen aan effectieve invordering en tegelijkertijd passen bij de ambitie om onnodige schuldenoploop te voorkomen.
De belangrijkste conclusies van het rapport zijn:
- Er bestaat een fundamentele spanning tussen twee beleidsdoelen: schulden innen die burgers aan de overheid verschuldigd zijn én het voorkomen van onnodige schuldenoploop.
- Overheidsorganisaties hanteren uiteenlopende systemen voor ophogingen, zoals rente, aanmaningskosten en boeteverhogingen. Daardoor kunnen burgers in vergelijkbare situaties verschillend worden behandeld.
- Een overkoepelend kader voor de inzet van ophogingen ontbreekt. Hierdoor is niet altijd duidelijk wanneer ophogingen passend, proportioneel en rechtvaardig zijn.
- Voor veel ophogingen ontbreekt inzicht in de werkelijke uitvoeringskosten en effecten op betaalgedrag. Daardoor kan niet goed worden vastgesteld of zij doelmatig en doeltreffend zijn.
- Kosteloze betalingsherinneringen en passende betalingsregelingen lijken kansrijke maatregelen om betalingsachterstanden en verdere schuldenoploop te voorkomen.
Wat kun je ermee in de praktijk?
Het rapport biedt vooral achtergrondinformatie, verantwoording en onderbouwing voor beleid en uitvoering rond schulden en invordering. Het rapport helpt gemeenten om kritisch te kijken naar de rol van kostenverhogingen, betalingsprikkels en kwijtscheldingsmogelijkheden. Daarnaast biedt het inspiratie voor een mensgerichte invorderingsaanpak, bijvoorbeeld door vroegsignalering, betalingsregelingen en kosteloze betalingsherinneringen in te zetten om schuldenoploop te beperken.
Voor wie is het relevant?
Het rapport is relevant voor beleidsmedewerkers en uitvoerend professionals die werken aan armoede, schulden, inkomen en schuldhulpverlening. Vooral medewerkers binnen de domeinen Werk en Inkomen, Schuldhulpverlening en Armoedebeleid vinden in dit rapport aanknopingspunten voor het vormgeven van invorderingsbeleid en het voorkomen van problematische schulden. Ook voor professionals die betrokken zijn bij vroegsignalering en de uitvoering van betalingsregelingen biedt het rapport bruikbare inzichten.