Wetsevaluatie adviesrecht van gemeenten bij schuldbewinden
Dit rapport beschrijft de evaluatie van het adviesrecht voor gemeenten bij schuldenbewind. Het onderzoek is uitgevoerd door Bureau Bartels in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Sinds 2021 kunnen gemeenten advies uitbrengen over ingestelde schuldenbewinden om hun regierol bij schuldhulpverlening te versterken. De evaluatie brengt in beeld hoe vaak gemeenten van deze mogelijkheid gebruikmaken, welke resultaten dat oplevert en welke alternatieven beter lijken te werken in de praktijk.
De evaluatie laat zien dat het adviesrecht in de huidige vorm beperkt wordt gebruikt en de gewenste effecten voor gemeenten grotendeels uitblijven. De belangrijkste conclusies en aanbevelingen zijn:
- Slechts 11% van de gemeenten gebruikt het adviesrecht. Veel gemeenten vinden adviseren ná de uitspraak van de rechter niet passend of te arbeidsintensief.
- Gemeenten brengen zelden een negatief advies uit. Daardoor heeft het adviesrecht nauwelijks geleid tot beëindiging van schuldenbewinden of tot de beoogde effecten, zoals meer regie voor gemeenten en een snellere doorstroom naar schuldhulpverlening.
- Gemeenten krijgen via meldingen van bewindvoerders meer zicht op schuldenbewinden. Doordat niet alle bewinden worden gemeld, kunnen gemeenten hun adviesrecht niet altijd benutten.
- Convenanten en andere samenwerkingsafspraken met bewindvoerders worden door betrokkenen vaker als effectief ervaren om eerder contact te leggen en inwoners sneller passende ondersteuning te bieden.
- De onderzoekers schetsen drie mogelijke richtingen voor de toekomst: het adviesrecht ongewijzigd voortzetten, afschaffen of de werkzame elementen op een andere manier organiseren.
Wat kun je ermee in de praktijk?
Gemeenten kunnen de uitkomsten gebruiken om hun beleid rond schuldenbewind en schuldhulpverlening te evalueren. De publicatie biedt aanknopingspunten om af te wegen of het adviesrecht past bij de lokale werkwijze of dat samenwerking met bewindvoerders via convenanten of andere afspraken effectiever is.
Voor wie is het relevant?
Voor beleid is deze publicatie relevant voor beleidsmedewerkers werk en inkomen en armoede en schulden die verantwoordelijk zijn voor schuldhulpverlening en samenwerking met ketenpartners. Voor uitvoering is de publicatie bruikbaar voor teamleiders, coördinatoren en professionals schuldhulpverlening die betrokken zijn bij schuldenbewind, beschermingsbewind en de samenwerking met bewindvoerders.