De financiële knip op 18 jaar
Het rapport De financiële knip op 18 jaar van het Nibud onderzoekt wat er financieel verandert wanneer een thuiswonend kind 18 wordt en hoe gezinnen deze overgang ervaren. Aanleiding voor het rapport zijn signalen van ouders over zorgen rond het wegvallen van inkomensondersteuning, zoals kinderbijslag en kindgebonden budget, wanneer hun kind de leeftijd van 18 bereikt. Het doel van het rapport is om inzicht te geven in de financiële effecten op het huishoudbudget en in de praktijkervaringen van ouders, jongeren en professionals.
Het rapport laat zien dat de financiële gevolgen van 18 jaar worden substantieel zijn voor veel huishoudens. De belangrijkste conclusies van het rapport zijn:
- De overgang naar 18 jaar leidt in alle huishoudtypen tot een lager besteedbaar saldo. Voor sommige huishoudens is het verschil beperkt, maar in veel huishoudens kan de daling in het saldo oplopen tot honderden euro’s per maand.
- Voor sommige gezinnen is de bijbaan van een kind een noodzakelijke bron van inkomsten om rond te kunnen komen na de 18-jaarsovergang.
- Het verlies aan inkomensondersteuning weegt het zwaarste voor alleenstaande ouders, vooral als het jongste kind 18 wordt en alle kindregelingen wegvallen.
- Ook huishoudens met een inkomen boven het sociaal minimum ervaren een duidelijke daling in het besteedbaar saldo wanneer een kind 18 jaar wordt.
- In de praktijk verschillen de gevolgen sterk per huishouden. Sommige gezinnen ervaren directe financiële druk, terwijl anderen de veranderingen als beheersbaar ervaren.
- Niet alle gevolgen van de 18-jaarsovergang zijn zichtbaar voor professionals, mede doordat gezinnen eerst zelf proberen oplossingen te vinden, zoals meer werken of uitgaven aanpassen.
Wat kun je ermee in de praktijk?
Het rapport biedt stevige onderbouwing voor beleid rond armoede en bestaanszekerheid. Het rapport maakt duidelijk dat de overgang naar 18 jaar een financieel risicomoment is. De inzichten kunnen helpen bij het ontwikkelen of aanscherpen van minimabeleid en preventieve maatregelen. Voor de praktijk biedt het inzicht om tijdig signalen te herkennen en het gesprek aan te gaan met gezinnen. Ook ondersteunt het professionals bij het uitleggen van veranderingen en het begeleiden van ouders en jongeren bij het maken van financiële keuzes rond de 18-jaarsovergang.
Voor wie is het relevant?
Het rapport is relevant voor beleidsmedewerkers binnen werk en inkomen, armoede en jeugd. Zij kunnen de inzichten gebruiken voor beleid en regelingen rond jongeren en gezinnen. Voor de uitvoering is het rapport vooral bruikbaar voor klantmanagers, schuldhulpverleners en jongerenwerkers. Met name professionals die werken met gezinnen met thuiswonende jongeren rond de 18 jaar hebben er direct baat bij, bijvoorbeeld bij vroegsignalering en begeleiding.