KOT-recht in de Participatiewet: wegnemen van een drempel voor ouders

Onderzoeksbureau Significant Ape heeft in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) onderzoek gedaan naar het recht op kinderopvangtoeslag (KOT) voor ouders met jonge kinderen in de bijstand. Het doel was te verkennen in hoeverre het ontbreken van dit recht een drempel vormt om deel te nemen aan een traject dat naar werk leidt. De Wet kinderopvang (Wko) bepaalt het recht op KOT, maar de invulling van activiteiten door gemeenten bepaalt of de ouder er recht op heeft. Dit rapport brengt de gemeentelijke keuzes en de gevolgen daarvan in kaart.

De kernbevinding van het onderzoek is dat onzekerheid over het KOT-recht en de kosten een belangrijke drempel vormen voor bijstandsouders. De mate waarin het recht op KOT ontstaat, is sterk afhankelijk van de beleidskeuzes van de gemeente. De belangrijkste knelpunten zijn:

• Het ontbreken van het recht op KOT vormt een drempel voor bijstandsouders om deel te nemen aan re-integratie-activiteiten;
• Gemeenten maken verschillende keuzes over welke activiteiten recht geven op KOT (zoals het verschil tussen sociale activering en een re-integratietraject);
• Onzekerheid over de kosten en het KOT-recht bij het starten van een traject is een significant knelpunt voor de ouders;
• Het huidige stelsel leidt tot een onbedoelde fragmentatie in de toekenning van KOT.

Wat kun je ermee in de praktijk?

De publicatie dient als onderbouwing voor beleid en biedt achtergrondinformatie. Het rapport helpt je om de discussie binnen de gemeente te voeren over de definitie van re-integratie-activiteiten. Je kunt de inzichten gebruiken om te bekijken hoe je de inrichting van de Participatiewet zo kunt aanpassen dat ouders sneller en zekerder toegang krijgen tot de kinderopvangtoeslag.

Voor wie is het relevant?

Dit eindrapport is primair relevant voor beleidsmedewerkers op het terrein van werk en inkomen (Participatiewet). Het geeft tevens inzicht aan uitvoerend professionals (zoals klantmanagers) die ouders met jonge kinderen begeleiden. Het helpt je om de belemmeringen weg te nemen die financiële onzekerheid over kinderopvang veroorzaken bij de overgang naar werk.