Proactieve digitale dienstverlening verhoogt het bereik van gemeentelijke minimaregelingen

Het lectoraat Legal Management & Technology van de Hogeschool van Amsterdam onderzocht hoe gemeenten hun minimabeleid proactiever kunnen uitvoeren. Veel inwoners maken momenteel geen gebruik van regelingen waar zij wel recht op hebben. Dit onderzoek verkent hoe ‘Wendbare wetsuitvoering’ helpt om deze doelgroep beter te bereiken. Door digitale data slim en juridisch verantwoord in te zetten, kunnen gemeenten de drempel voor aanvragen verlagen of regelingen zelfs automatisch toekennen.

De belangrijkste conclusies uit dit verkennende onderzoek zijn:

• Proactieve dienstverlening, zoals het vooraf invullen van gegevens, verkleint het risico op niet-gebruik van regelingen aanzienlijk.
• Juridische kaders zoals de AVG bieden vaak meer ruimte voor datadeling dan professionals in de praktijk veronderstellen.
• Succesvolle proactieve uitvoering vraagt om een nauwe samenwerking tussen juristen, ICT-specialisten en beleidsmakers.
• Geautomatiseerde processen moeten altijd gepaard gaan met de mogelijkheid voor menselijk contact en maatwerk.
• Wendbare wetsuitvoering stelt de behoefte van de inwoner centraal in plaats van de technische systeembeperkingen.

Wat kun je ermee in de praktijk?

Deze publicatie dient als onderbouwing en praktische handreiking voor het digitaliseren van het minimabeleid. Gemeenten kunnen de juridische analyses gebruiken om intern het gesprek over datadeling en privacy te voeren. Het rapport biedt concrete handvatten voor het herontwerpen van aanvraagprocessen voor bijvoorbeeld de individuele inkomenstoeslag of kwijtschelding van belastingen. Hiermee maak je de overstap van een reactieve, aanvraaggestuurde organisatie naar een proactieve, aanbodgerichte dienstverlener.

Voor wie is het relevant?

Het onderzoek is relevant voor beleidsadviseurs armoede en schulden die het bereik van lokale regelingen willen vergroten. Voor juristen en functionarissen gegevensbescherming binnen de gemeente biedt het een helder kader voor rechtmatige gegevensuitwisseling. Daarnaast is het waardevol voor projectleiders digitalisering en uitvoerend professionals bij de sociale dienst die de drempels in de huidige aanvraagprocedures willen wegnemen voor inwoners in een kwetsbare positie.