Ruimte maken in een precair bestaan
Het evaluatierapport Ruimte maken in een precair bestaan beschrijft de resultaten van het experiment Immerloo Schuldenvrij in Arnhem. Het onderzoek is uitgevoerd door het Lectoraat Versterken van Sociale Kwaliteit van de HAN University of Applied Sciences, in opdracht van het Nationaal Programma Arnhem Oost. Aanleiding is een vernieuwende schuldenaanpak waarbij problematische schulden worden opgeheven, gecombineerd met intensieve coaching. Het onderzoek brengt in beeld wat deze aanpak betekent voor het dagelijks leven, de bestaanszekerheid en het toekomstperspectief van deelnemende huishoudens.
De onderzoekers concluderen dat de aanpak meer oplevert dan alleen het oplossen van schulden. Deelnemers ervaren positieve veranderingen op meerdere leefgebieden. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat financiële rust niet automatisch alle vormen van bestaansonzekerheid wegneemt. De belangrijkste conclusies en aanbevelingen zijn:
- Schuldenvrijheid zorgt voor meer rust, overzicht en grip op de eigen situatie. Hierdoor ontstaat er ruimte bij deelnemers om vooruit te kijken en plannen te maken.
- Minder schuldenstress draagt bij aan een betere mentale gezondheid, meer zelfvertrouwen en herstel van eigen regie.
- De positieve effecten werken door op andere leefgebieden, zoals opvoeding, gezondheid, wonen, sociale contacten en participatie.
- Persoonlijke aandacht, vertrouwen, praktische ondersteuning en langdurige begeleiding zijn belangrijke werkzame elementen van de aanpak.
- Structurele factoren, zoals complexe regelgeving, gezondheidsproblemen en een kwetsbare sociaaleconomische positie blijven ook na de schuldenopheffing van invloed. Daarom blijven maatwerk en een passende ondersteuning nodig voor deelnemers.
Wat kun je ermee in de praktijk?
Het rapport laat zien dat schuldenproblematiek verder reikt dan financiën alleen. Gemeenten kunnen de inzichten gebruiken om integrale schuldhulpverlening vorm te geven, met aandacht voor gezondheid, participatie, opvoeding en bestaanszekerheid. Ook biedt het rapport aanknopingspunten voor het inzetten van maatwerk, vertrouwen en langdurige begeleiding binnen schuldhulptrajecten.
Voor wie is het relevant?
Het rapport is relevant voor beleidsmedewerkers armoede en schulden, bestaanszekerheid en werk en inkomen. Het rapport biedt inzicht in de bredere maatschappelijke effecten van schuldenaanpakken en geeft aanknopingspunten voor de ontwikkeling van integraal beleid. Voor uitvoerende professionals, zoals schuldhulpverleners, klantmanagers en sociaal werkers, biedt het rapport inzicht in werkzame elementen van begeleiding en ondersteuning van huishoudens met problematische schulden.