Bestaanszekerheid versterken vanuit de beleving van mensen

Bestaansonzekerheid draait om meer dan te weinig geld. In het onderzoek ‘Bestaansonzekerheid vanuit de beleving van mensen’ onderzoekt het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) hoe maatschappelijke processen zoals uitsluiting, taal en vertrouwen de leefwereld van inwoners beïnvloeden. Aanleiding is de toenemende kloof tussen systeem- en leefwereld. Het doel is om beleidsmakers en uitvoerders inzicht te geven in immateriële knelpunten en handvatten te bieden voor beleid dat aansluit bij de behoeften en krachten van inwoners.

In het rapport worden onder meer de volgende inzichten benoemd:

• Inwoners met problemen worden snel zelf als het probleem gezien, wat schaamte en uitsluiting versterkt. Dit komt mede door de normen en waarden die dominant zijn in de maatschappij, en die zodoende geïnstitutionaliseerd zijn.
• Meedoen is voor inwoners een basisbehoefte om erbij te horen, los van enkel economische participatie.
• Ingewikkelde (overheids)taal veroorzaakt drempels; wederzijdse aanpassing in communicatie helpt inwoners vooruit.
• Vertrouwen in een onvoorwaardelijk sociaal vangnet vermindert chronische stress en angst om fouten te maken.

In het rapport worden drie denkrichtingen voor beleid gegeven: meedoen op maat, buurtverbinders inzetten en een ervaringsstage voor ambtenaren. Hierbij wordt uitgegaan van een overheid die werkt vanuit vertrouwen, met aandacht voor wat mensen willen, kunnen en nodig hebben.

Wat kun je ermee in de praktijk?

Dit rapport biedt gemeenten waardevolle onderbouwing en inspiratie om beleid beter te laten aansluiten op de leefwereld. Je kunt de drie denkrichtingen direct toepassen in jouw gemeente. Richt meedoen op maat in als gelijkwaardig alternatief binnen de Participatiewet. Zet vaste buurtverbinders in om inwoners laagdrempelige steun en ontmoetingsplekken te bieden. Laat beleidsmedewerkers daarnaast een ervaringsstage lopen, zodat zij samen met inwoners aanvraagprocedures doorlopen en de praktijkervaring meenemen in nieuw beleid.

Voor wie is het relevant?

Deze publicatie is erg geschikt voor beleidsmedewerkers in het gemeentelijk sociaal domein, specifiek binnen de dossiers werk en inkomen, armoede en schulden, en leefbaarheid. Zij vinden hierin inzichten voor mensgericht beleid. Voor uitvoerend professionals, zoals klantmanagers, schuldhulpverleners, wijk- en opbouwwerkers, biedt de publicatie herkenning en handvatten om inwoners beter te ondersteunen vanuit vertrouwen, nabijheid en maatwerk.