Pilot ketenverwijzing bij schuldenproblematiek: een brug naar gemeentelijke schuldhulpverlening

De evaluatie Pilot ketenverwijzing bij schuldenproblematiek: een brug naar gemeentelijke schuldhulpverlening beschrijft een pilot van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG), uitgevoerd in samenwerking met gemeenten en de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Justitie en Veiligheid. In de pilot onderzochten de betrokken partijen wat het oplevert als gerechtsdeurwaarders inwoners met problematische schulden actief doorverwijzen naar gemeentelijke schuldhulpverlening. Dit houdt in dat een gerechtsdeurwaarder, met toestemming van de inwoner, contactgegevens overdraagt aan de gemeente, waarna de schuldhulpverlening binnen enkele werkdagen contact opneemt. Het doel van de pilot is om inwoners die hun schulden niet zelfstandig kunnen oplossen sneller passende ondersteuning te bieden.

De evaluatie laat zien dat gerechtsdeurwaarders een belangrijke rol kunnen spelen bij het bereiken van inwoners die nog niet bekend zijn bij schuldhulpverlening of vroegsignalering. Belangrijkste conclusies en aanbevelingen:

• Gerechtsdeurwaarders signaleren bij ongeveer de helft van de gesproken inwoners een mogelijke behoefte aan schuldhulpverlening. Bijna de helft van deze groep staat open voor een doorverwijzing naar de gemeentelijke schuldhulpverlening.  
• Een aanzienlijk deel van de inwoners die via ketenverwijzing in beeld komt, was nog niet bekend bij schuldhulpverlening of vroegsignalering.
• Inwoners accepteren vooral hulp omdat zij behoefte hebben aan rust, overzicht en ondersteuning.
• Drempels zoals schaamte, wantrouwen richting instanties en het idee dat problemen zelf opgelost moeten worden, zijn belangrijke redenen voor inwoners om een doorverwijzing af te wijzen.
• Door te investeren in kennis van schuldhulpverlening en effectieve gespreksvoering kunnen gerechtsdeurwaarders hulpbehoeften beter herkennen, inwoners beter motiveren en passende ondersteuning effectiever onder de aandacht brengen.
• Een snelle opvolging van doorverwijzingen door gemeenten is essentieel om het momentum van de doorverwijzing vast te houden.

Wat kun je ermee in de praktijk?

Deze evaluatie biedt achtergrondinformatie, onderbouwing en praktische inzichten voor gemeenten die inwoners met schulden eerder willen bereiken. Het rapport laat zien hoe ketenverwijzing kan bijdragen aan het verkleinen van de groep inwoners die buiten beeld blijft van schuldhulpverlening. Daarnaast bevat de publicatie concrete aanbevelingen voor de samenwerking tussen gemeenten, schuldhulpverlening en gerechtsdeurwaarders.

Voor wie is het relevant?

Voor beleidsmedewerkers op het gebied van armoede, schulden, bestaanszekerheid en schuldhulpverlening biedt de evaluatie handvatten voor de verdere ontwikkeling van vroegsignalering en ketensamenwerking. Voor uitvoerende professionals in de schuldhulpverlening geeft het rapport inzicht in de factoren die inwoners motiveren om hulp te accepteren en in de randvoorwaarden voor een succesvolle warme overdracht. Ook is de evaluatie relevant voor professionals die samenwerken met gerechtsdeurwaarders en andere ketenpartners binnen de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs).