Sociale zekerheid of onzekerheid?

Het Nederlandse socialezekerheidsstelsel beschermt financieel kwetsbare inwoners tegen financiële tegenvallers en biedt hen een financiële basis door middel van sociale voorzieningen, zoals toeslagen. Gebleken is dat een groot deel van de financieel kwetsbare huishoudens alleen geen gebruikt maken van deze sociale voorzieningen. Hier kunnen verschillende redenen voor zijn zoals schaamte, angst voor terugbetalingen, de tijd die het kost om voorzieningen aan te vragen en het gebrek aan sociale ondersteuning. In dit onderzoek is onderzocht hoe huishoudens met een laag inkomen het aanvragen van sociale voorzieningen ervaren. Deze informatie is belangrijk voor het ontwikkelen van een meer inclusief sociaal zekerheidsstelsel in de toekomst.

Gebleken is dat de angst voor terugbetalingen en het aanvragen van bijvoorbeeld toeslagen in de weg staat voor huishoudens bij het doen van een aanvraag. Gepaard met deze angst gaat een laag vertrouwen in overheidsinstanties, zoals de Belastingdienst. Daarom zou het socialezekerheidsbeleid zich meer moeten richten op de kwaliteit van de dienstverlening in plaats van de wetten en regels die gelden. Dit kan gedaan worden door gebruik te maken van ‘lokale helpers’, zodat persoonlijke en informele ondersteuning wordt geboden. Hierdoor kan het vertrouwen in de overheid vergroot worden, waardoor huishoudens sociale voorzieningen gaan aanvragen. Kortom: het houden van rekening met de uitdagende omstandigheden en het leveren van maatwerk is onmisbaar om zekerheid te bieden aan financieel kwetsbare huishoudens.