Vijf jaar onderzoek naar bijstandsschulden
In deze infopgraphic worden de belangrijkste inzichten samengebracht uit meerdere onderzoeken naar bijstandsschulden die in de afgelopen vijf jaar zijn uitgevoerd. De onderzoeken laat zien hoe groot het probleem is, hoe bijstandsschulden ontstaan en welke gevolgen zij hebben voor inwoners. Ook wordt gekeken naar de effecten van afboeking van bijstandsschulden.
De belangrijkste bevindingen en aanbevelingen:
- Ruim 286.000 mensen hebben een openstaande bijstandsschuld bij hun gemeente, met een totale waarde van 1,4 miljard euro.
- Bijstandsschulden ontstaan vaak bij de start of beëindiging van de bijstandsuitkering en zijn daarmee deels verbonden aan het huidige bijstandssysteem.
- De kans op bijstandsschulden verschilt per gemeente door verschillen in beleid en uitvoering.
- Voor gemeenten zijn er drie belangrijke aandachtspunten: zet in op preventie, weeg schuldeffecten mee in beleid en overweeg bijzondere bijstand vaker als gift in plaats van lening.
Wat kun je ermee in de praktijk?
Gemeenten kunnen deze onderzoeken gebruiken om het beleid rond terugvorderingen, incasso en kwijtschelding te onderbouwen. De onderzoeksresultaten bieden concrete aanknopingspunten om schulden te voorkomen, bijvoorbeeld door betere informatievoorziening en snellere verwerking van wijzigingen in inkomen of leefsituatie. Ook ondersteunt het onderzoek de afweging rondom bijzondere bijstand als lening of gift.
Voor wie is het relevant?
Voor beleidsmedewerkers werk en inkomen en armoede en schulden bieden de onderzoeken inzicht in de effecten van keuzes rond terugvordering en kwijtschelding. Voor de uitvoering, zoals consulenten inkomen, schuldhulpverleners, medewerkers bijzondere bijstand en invorderingsmedewerkers, geven de onderzoeken handvatten om risico’s op schulden eerder te signaleren en inwoners beter te ondersteunen.