Spring naar content

Van overleven naar bloeien

Bestaansonzekerheid voorkomen en verminderen

15 februari 2024

In het advies ‘Van overleven naar bloeien’ wordt de Rijksoverheid geadviseerd om af te stappen van het principe zelfredzaamheid. Het beleid moet gericht worden op duurzame ondersteuning, waarbij een benadering waarin mensen niet overleven maar tot bloei kunnen komen centraal staat. Dit is nodig in verband met het feit dat een op de zes volwassenen in Nederland wordt geconfronteerd met dreigende of werkelijke bestaansonzekerheid. Het oplossen van hun problemen zal zowel deze mensen als de gehele samenleving helpen. Door middel van dit advies worden overheden, professionals en de samenleving uitgedaagd om op een andere wijze naar hulp en ondersteuning te kijken. De inzichten verbreden je kennis en kun je inzetten binnen het hulp- en dienstverleningsaanbod.

Bestaansonzekerheid

Bestaansonzekerheid is een combinatie van onzekerheid over financiën en inkomen, huisvesting, gezondheid, ontwikkelingsmogelijkheden en het sociale netwerk. Hierbij kan het gaan om een combinatie van enkele hiervan of allemaal tegelijkertijd.

Bloei als nieuw uitgangspunt

Op dit moment schiet de manier waarop de systemen van hulp en ondersteuning werken tekort voor mensen in bestaansonzekerheid. In veel gevallen draagt de manier waarop mensen worden geholpen juist bij aan bestaansonzekerheid. Dit komt grotendeels door hoe de huidige systemen van hulp en ondersteuning zijn opgezet. Wanneer de principes van het systeem hetzelfde blijven, zal het systeem dezelfde resultaten blijven (re)produceren. Daarom zijn nieuwe principes nodig waarbij hulp niet langer voornamelijk gericht is op zelfredzaamheid, versnipperd is en de kracht van sociale netwerken over het hoofd ziet.

De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) pleit dat bloei het nieuwe uitgangspunt moet zijn voor hulp en ondersteuning. Bestaansonzekerheid kan voorkomen worden als er wordt geïnvesteerd in bloei. De overheid kan  randvoorwaarden scheppen om ervoor te zorgen dat iedere burger een bloeiend bestaan kan leiden. Daarmee kan de overheid een betere uitvoering geven aan de verantwoordelijkheden die zij op grond van de grondwet heeft.

Drie principes

De RVS heeft drie principes geformuleerd die ervoor zorgen dat systemen van hulp en ondersteuning zich meer gaan richten op bloei:

1.      Beleid maken dat gericht is op ontplooiing: de hulp en ondersteuning moet niet enkel gericht zijn op het repareren van schade, maar ook uit het investeren in de mogelijkheid om mee te doen en het voorkomen van schade op de lange termijn.

2.      Ruimte maken voor sociale relaties: onderlinge hulp moet op zijn minst niet worden tegengewerkt. Beter nog is het faciliteren van onderlinge hulp.

3.      Voor samenhangende ondersteuning zorgen: beleid dat gericht is op ontplooiing en het ruimte maken voor sociale relaties, profiteert van meer en betere mogelijkheden om samenhangend te kunnen werken. Om samenhangende hulp en ondersteuning te kunnen bieden, zijn ook samenhangende systemen nodig.

Het gaat om kleine, grote en fundamentele wijzigingen in het bestaande stelsel van sociale zekerheid, onderwijs, werk, maatschappelijke ondersteuning en huisvesting. Er moet voorkomen worden dat er een nieuwe laag wordt toegevoegd aan het al bestaande complexe bouwwerk van regels en voorzieningen. Een dergelijke fundamentele herijking van de basisprincipes van sociale ondersteuning zal tijd kosten, maar is noodzakelijk. 

Gerelateerde artikelen

Meeste mensen ontstijgen armoederisico van hun ouders

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft een onderzoek uitgevoerd naar de inkomenssamenhang tussen twee familiegeneraties. Uit dit onderzoek...

Verborgen armoede in Nederland

In het rapport ‘Verborgen armoede in Nederland’ wordt er nagegaan welke (groepen) armen geen aanspraak maken op ondersteuning vanuit de...

Inspiratie- en werkboek armoede, schulden en gezondheid

In het sociale domein wordt er steeds meer gericht op preventie en integrale ondersteuning waarin de financiële en de gezondheidsproblemen...